Welke soorten tekenwerk zijn er?

Een ontwerp vraagt andere tekeningen dan een bouwplaats. Welk tekenwerk u nodig heeft, hangt af van de fase en het doel van uw project. Hieronder ziet u de verschillen, de vijf ontwerpfasen en de belangrijkste soorten bouwtekeningen.

Bouwkundig en constructief tekenwerk

Bouwkundig tekenwerk laat de indeling, vorm en opbouw van een gebouw zien. Denk aan ruimten, gevels, kozijnen, vloeren, daken en de aansluitingen daartussen.

Constructief tekenwerk beschrijft de draagconstructie: funderingen, dragende wanden, kolommen, balken en vloeren. De tekeningen vertalen constructieve berekeningen naar afmetingen, materialen en verbindingen.

Beide moeten op elkaar aansluiten. Bij ons bouwkundig en constructief tekenwerk stemmen we ontwerp, berekening en tekening daarom op elkaar af.

Van SO tot UO: vijf fasen in één overzicht

Van de eerste verkenning tot de laatste uitvoeringsdetails: elke fase voegt informatie toe.

Schets- of structuurontwerp

Verken de hoofdvorm, indeling en mogelijkheden. Vergelijk varianten voordat de richting wordt vastgelegd.

Globale opzet en hoofdvorm
Eerste constructieve keuzes

Voorlopig ontwerp

Werk de gekozen richting uit en stem gebruik, hoofdmaten en de draagstructuur op elkaar af.

Eerste plattegronden en gevels
Doorsneden en hoofdmaten

Definitief ontwerp

Leg de gekozen indeling, materialen en hoofdafmetingen vast. Stem bouwkunde en constructie verder af.

Vastgelegd ontwerp
Afgestemde hoofdonderdelen

Technisch ontwerp

Werk de technische opbouw en belangrijke aansluitingen uit als basis voor prijs- en contractvorming. Na oplevering van het TO kan de vergunning worden aangevraagd.

Technische tekeningen en details
Berekeningen en specificaties

Uitvoeringsgereed ontwerp

Maak het plan gereed voor de bouwplaats, met maten en aansluitingen die aansluiten op de uitvoering.

Werktekeningen en uitvoeringsdetails
Afstemming met leveranciers

Nog een aantal tips van VORM4:

Overzichten worden doorgaans op schaal 1:100 of 1:50 uitgewerkt, details op 1:10 of 1:5. De inhoud bepaalt of een tekening geschikt is voor de uitvoering; de schaal alleen is daarvoor niet voldoende.

Leg vast wie tekent, berekent en controleert. Spreek ook af welke bestanden u ontvangt, zoals PDF, DWG, Revit of IFC. Lees daarnaast waarom een constructeur vroeg betrekken helpt om ontwerp en draagstructuur op elkaar af te stemmen.

BIM en 3D-scannen als basis

2D, 3D en BIM. Plattegronden, gevels en doorsneden zijn 2D-tekeningen. Een 3D-model maakt de ruimtelijke samenhang zichtbaar. Bij BIM wordt die opbouw gekoppeld aan informatie over bouwdelen en afgestemd met andere disciplines. Lees hoe een goed BIM-model bouwfouten helpt voorkomen.

Bestaande bouw. Archieftekeningen kunnen afwijken van de werkelijkheid. Een opname en 3D-scannen van bestaande gebouwen helpen om zichtbare vormen en afmetingen vast te leggen. Die gegevens kunnen worden verwerkt in tekeningen en een BIM-model. Voor verborgen wapening of afgedekte constructies kan aanvullend onderzoek nodig zijn.

Tekenwerk laten maken door VORM4

VORM4 Ingenieurs werkt vanuit Leeuwarden voor vastgoedeigenaren, projectontwikkelaars, architecten, aannemers en bouwbedrijven in Friesland, Groningen en daarbuiten. We werken een aangeleverd ontwerp uit of sluiten aan bij een lopend project.

Bekijk onze dienst tekenwerk en 3D-modellering, onze advies- en projectbegeleiding of bespreek uw project met VORM4. Samen bepalen we welke tekeningen en modellen nodig zijn.

Welke soorten bouwtekeningen zijn er?

Van situatietekening tot revisietekening: open een onderdeel voor een korte uitleg en de toepassing.

Situatie- en terreintekeningen

Een situatietekening toont de ligging van het gebouw op het perceel en de relatie met de omgeving. Een terreintekening kan daarnaast verharding, toegang, parkeren, terreinpeilen en aansluitingen laten zien.

Plattegronden en dakplannen

Een plattegrond is een horizontale doorsnede van een verdieping. U ziet onder meer wanden, ruimten, deuren, trappen en maten. Een dakplan laat de dakvorm, openingen, afschot en afwatering zien.

Gevel- en aanzichttekeningen

Geveltekeningen tonen de buitenzijde van een gebouw, met raam- en deuropeningen, hoogten en materialen. Aanzichten kunnen ook afzonderlijke onderdelen tonen, zoals een staalconstructie of een binnenwand.

Doorsnedetekeningen

Een doorsnede snijdt het gebouw verticaal open. Daardoor worden verdiepingshoogten, vloerpakketten, dakopbouw en de samenhang met de fundering zichtbaar. Bij bestaande gebouwen helpt dit om de opbouw beter te begrijpen.

Detailtekeningen

Een detailtekening vergroot een aansluiting, bijvoorbeeld tussen gevel en dak of tussen vloer en kozijn. Bouwkundige details beschrijven onder meer isolatie en waterdichting. Constructieve details tonen bijvoorbeeld opleggingen, ankers en verbindingen.

Fundering- en palenplannen

Deze tekeningen geven de ligging en afmetingen van funderingsonderdelen weer. Bij een paalfundering toont het palenplan onder meer de posities en nummering van de palen. De uitwerking sluit aan op de constructieberekening en het funderingsadvies.

Vloer-, wand- en dakoverzichten

Constructieve overzichten tonen waar dragende onderdelen komen en hoe deze samenhangen. Denk aan balklagen, betonvloeren, stabiliteitswanden, staalprofielen en houten spanten. Ook opleggingen en verwijzingen naar details kunnen erin staan.

Bekistings- en wapeningstekeningen

Een bekistingstekening legt de vorm en maatvoering van een betononderdeel vast. Een wapeningstekening toont de benodigde wapening, zoals posities, diameters en afstanden. De inhoud moet aansluiten op de berekening en de afgesproken uitvoering.

Sparingstekeningen

Sparingstekeningen leggen openingen vast voor bijvoorbeeld trappen, schachten en installaties. De positie en afmetingen worden afgestemd met de draagconstructie. Een opening intekenen betekent op zichzelf nog niet dat deze constructief mogelijk is.

Tekeningen van de bestaande situatie, sloop en verbouw

Deze tekeningen onderscheiden wat aanwezig is, wat verdwijnt en wat nieuw wordt toegevoegd. Dat maakt de ingreep overzichtelijk. Bij renovatie en herbestemming zijn betrouwbare gegevens van de bestaande bouw daarbij belangrijk.

Vergunning- en aanvraagtekeningen

Deze tekeningen ondersteunen de beoordeling van een aanvraag. Ze tonen bijvoorbeeld de bestaande en nieuwe situatie, maatvoering en het gebruik. Welke tekeningen en aanvullende stukken nodig zijn, wordt per project bepaald. Een aanvraagset is doorgaans nog geen volledige uitvoeringsset.

Bestek- en werktekeningen

Bestektekeningen omschrijven het werk voor prijs- en contractvorming, samen met het bestek of de technische specificaties. Werktekeningen bevatten de verdere maatvoering en details voor de uitvoering. Het verschil zit vooral in het doel en de mate van uitwerking.

Productie- en montagetekeningen

Productietekeningen beschrijven hoe onderdelen worden gemaakt, zoals staalverbindingen, prefab beton of houtskeletbouwelementen. Montagetekeningen laten zien waar en hoe onderdelen worden geplaatst. Deze uitwerking ligt vaak bij een leverancier of specialist, met afgesproken controles en afstemming.

Revisie- en as-builttekeningen

Revisietekeningen verwerken wijzigingen ten opzichte van eerdere versies. As-builttekeningen leggen de gerealiseerde situatie vast op basis van gecontroleerde gegevens. Dat is nuttig voor gebouwbeheer, onderhoud en latere verbouwingen. Spreek af hoe afwijkingen worden opgenomen en gecontroleerd.

Installatie- en brandveiligheidstekeningen

Installatietekeningen tonen bijvoorbeeld leidingroutes, ventilatiekanalen en technische ruimten. Brandveiligheidstekeningen maken onder meer compartimenten en vluchtroutes zichtbaar. Dit zijn aparte disciplines, die met het bouwkundige en constructieve tekenwerk moeten worden afgestemd.

Veelgestelde vragen

Vragen over dit artikel.

Een vraag over de toepassing in uw project?

Neem contact op

Wat is het verschil tussen bouwkundig en constructief tekenwerk?

Bouwkundig tekenwerk beschrijft de indeling, vorm en opbouw van een gebouw. Constructief tekenwerk beschrijft de draagconstructie, zoals funderingen, balken, kolommen en verbindingen. Beide moeten aansluiten op het ontwerp en de constructieve berekeningen.

Wat betekenen SO, VO, DO, TO en UO?

Dit zijn aanduidingen voor de uitwerking van een ontwerp. SO staat voor schetsontwerp of structuurontwerp, VO voor voorlopig ontwerp, DO voor definitief ontwerp, TO voor technisch ontwerp en UO voor uitvoeringsgereed ontwerp. De inhoud en taakverdeling worden per opdracht afgesproken.

Is een vergunningtekening voldoende om mee te bouwen?

Een vergunningtekening ondersteunt de beoordeling van een aanvraag en is doorgaans nog geen volledige uitvoeringsset. Voor de uitvoering zijn vaak aanvullende maten, details, constructieve gegevens en leveranciersuitwerkingen nodig. Wat ontbreekt, verschilt per project.

Wat is het verschil tussen een BIM-model en een bouwtekening?

Een bouwtekening toont een bepaald aanzicht, een plattegrond, doorsnede of detail. Een BIM-model bevat de ruimtelijke opbouw en informatie over bouwdelen. Uit het model kunnen tekeningen worden afgeleid, die nog inhoudelijk moeten worden gecontroleerd.

Wanneer is 3D-scannen zinvol voor tekenwerk?

3D-scannen is vooral nuttig als actuele tekeningen of betrouwbare maatgegevens van een bestaand gebouw ontbreken. De scan helpt om zichtbare vormen en afmetingen vast te leggen. Verborgen constructies en wapening vragen zo nodig aanvullend onderzoek.

Wat is het verschil tussen revisietekeningen en as-builttekeningen?

Revisietekeningen verwerken wijzigingen op eerdere tekeningen. As-builttekeningen leggen de gerealiseerde situatie vast op basis van gecontroleerde gegevens. Niet elke aangepaste ontwerptekening is daardoor automatisch een geverifieerde as-builttekening.